Monitoring Izraela
Fokus „Izrael”: co monitorujemy w zagranicznych operacjach wpływu wymierzonych w odbiorców w Izraelu — i, co równie ważne, czego świadomie nie ruszamy.
Co i po co
Ten fokus śledzi to, co zagraniczne operacje wpływu mówią odbiorcom w Izraelu — o wojnach, o własnym rządzie i armii, o podziałach wewnątrz społeczeństwa i o tym, kto do niego należy. Operatorami są przede wszystkim irańskie media państwowe i sieci prowadzone przez Iran, a w drugiej kolejności ekosystem rosyjski, który Syto śledzi od pierwszego dnia: jego rosyjskojęzyczny przekaz dociera do rosyjskojęzycznej społeczności Izraela, liczącej ponad milion osób.
Izrael głosuje 27 października 2026 roku, a własny kontroler państwowy tego kraju stwierdził w lipcu 2026 roku, że jest on „całkowicie nieprzygotowany” na zagraniczną ingerencję wyborczą — nie ma ani polityki krajowej, ani odpowiedzialnego organu. Badacze podają, że mniej więcej jedna piąta wykrytych kampanii dezinformacyjnych trafiła do izraelskich mediów jako prawdziwe doniesienia. Nie dowodzimy po raz kolejny, że tak się dzieje — pokazujemy, co dokładnie mówi się właśnie teraz, ze źródeł z opublikowaną atrybucją.
Udokumentowane operacje realizują scenariusz, który ten projekt zna linijka po linijce: zdemoralizować zaplecze, masowo podszywać się pod miejscowych i pogłębiać istniejące podziały. Foundation for Defense of Democracies opisała jedną z nich w czerwcu 2025 roku — perskojęzyczny kanał na Telegramie liczący około 400 tysięcy subskrybentów, rozdający ochotnikom gotowe zwroty po hebrajsku, by pisali na X jako Izraelczycy. To ukraiński scenariusz z podmienionymi rzeczownikami — i właśnie dlatego sądzimy, że możemy się tu przydać.
To fokus jednosoczewkowy: każda narracja w nim pochodzi ze źródeł skierowanych do odbiorców w Izraelu — po hebrajsku, arabsku, rosyjsku lub angielsku.
Test kierunku
W zakresie: narracja należy tutaj, jeśli zwraca się do ludzi w Izraelu i popycha ich tam, gdzie leży interes wrogiego obcego państwa. W praktyce oznacza to demoralizację zaplecza; twierdzenia, że armia i przywództwo polityczne zawiodły albo kłamią; podszywanie się pod Izraelczyków przez konta prowadzone z zagranicy; oraz kliny wymierzone w konkretne społeczności — rezerwistów, ruch protestu, prawicę nacjonalistyczną, społeczności charedim, obywateli arabskich i osoby rosyjskojęzyczne.
Język hebrajski to jeszcze nie skierowanie do Izraela, podobnie jak samo „o Izraelu”. Irański przekaz wewnętrzny, dyplomacja regionalna i przekaz religijny pozostają poza zakresem, nawet jeśli Izrael pada w każdym akapicie. Rozstrzygające pytanie nigdy nie brzmi, jaki kraj tekst wymienia, lecz kto zyskuje, jeśli czytelnik w Izraelu w to uwierzy.
Wewnętrzny spór izraelski jest poza zakresem, cały: zawieszenie broni, komisja śledcza, pobór, sądy, sposób prowadzenia wojny przez rząd. Izraelczycy spierają się o to zaciekle i ten spór należy do nich. Nie jesteśmy jego stroną, a karty, którą dałoby się napisać wyłącznie stając po jednej z jego stron, nie publikujemy.
Gdzie przebiega granica i kogo na tej stronie NIE MA
Ten fokus monitoruje wyłącznie operacje zagraniczne. Nasza konstytucja ujmuje to jako zasadę: Syto broni społeczeństw poddanych zagranicznemu atakowi informacyjnemu i nie opowiada się po żadnej stronie ich polityki. W zastosowaniu do tego fokusa wyklucza to trzy rzeczy — i wolimy je nazwać, niż pozwolić, by ich brak został zauważony i odczytany jako wymijanie.
Własnych operacji informacyjnych Izraela ten fokus nie monitoruje. One istnieją — Meta i OpenAI usunęły w 2024 roku kampanię prowadzoną z Izraela — i nie udajemy, że jest inaczej. Aktorzy wewnętrzni pozostają poza zakresem każdego fokusa, symetrycznie: tak samo nie monitorujemy komunikacji rządu Ukrainy. Powiedzenie tego wprost to jedyna wersja, która wytrzymuje spotkanie ze sceptycznym czytelnikiem.
Organiczna opinia propalestyńska nie jest monitorowana nigdzie — ani w Izraelu, ani na naszych własnych rynkach. Nie jest operacją zagraniczną, opiera się na spornych twierdzeniach, których żaden model dowodowy nie rozstrzygnie, a uznanie jej za propagandę byłoby dokładnie tym błędem kategorialnym, dla uniknięcia którego ten projekt istnieje. Tam, gdzie rosyjska lub irańska sieć podsuwa zachodnim odbiorcom klin gazański, należy to już do naszych fokusów USA, Niemiec i Polski — jako operacja z atrybucją, nie jako opinia.
Kanały organizacji objętych zakazem nie są monitorowane do czasu opinii prawnej. Kilka z nich bez wątpienia stanowi część tutejszej wojny informacyjnej. Nasze archiwum przechowuje to, co czyta, a przechowywanie materiałów organizacji objętej zakazem to pytanie do prawników w kilku jurysdykcjach, w których publikujemy — dlatego rejestr źródeł niesie udokumentowaną listę „nie włączać”, a nie cichą lukę.
Czego nie widzimy
WhatsApp i SMS są dla nas zamknięte — a tutaj mają znaczenie. Oba kanały są w tej kampanii udokumentowane: podczas wojny w czerwcu 2025 roku groźby wysyłano wprost na izraelskie telefony. Oba są też prywatne, więc Syto nie ma uczciwego sposobu, by je monitorować. Nie czytamy ich, nie potrafimy ich zmierzyć i nic na tej stronie nie powinno być brane za obraz tego, co krąży tam.
Nazywamy to wprost, zamiast pozwolić, by kształt naszego pokrycia sugerował, że kanały publiczne to cała kampania. Nie są. Projekt monitoringu, który po cichu omija swój martwy punkt, twierdzi więcej, niż jest w stanie udowodnić.
Jak piszemy o tej kampanii
Nigdy nie uwiarygodniamy sfabrykowanego twierdzenia, powtarzając je. Znakiem firmowym tej kampanii są podszywanie się i prawdziwe nagrania osadzone w fałszywym kontekście. Opis takiej techniki nie może powtarzać fabrykacji jako faktu, przypisywać zmyślonej wypowiedzi osobie, dla której ją zmyślono, ani sugerować, że prawdziwy Izraelczyk powiedział to, co w jego imieniu powiedziało konto prowadzone z zagranicy.
Oddzielamy pochodzenie od wzmocnienia. Żałoba, wyczerpanie, nieufność wobec instytucji i spory między społecznościami Izraela są prawdziwe i istnieją bez Teheranu czy Moskwy. Tam, gdzie operacja się ich chwyta, piszemy „wzmacnia”, nigdy „wymyśliła”. Tam, gdzie twierdzenie dowodnie narodziło się wewnątrz operacji, mówimy to wprost.
Nie dokonujemy atrybucji sieci sami. Ustalenia, na których stoi ten rejestr, należą do Foundation for Defense of Democracies, FakeReporter, izraelskiego Institute for National Security Studies, CEPA, Microsoftu oraz organów sankcyjnych USA i UE. Powołujemy się na nie; nigdy ich nie przywłaszczamy. Jeśli sankcja wskazuje nadawcę macierzystego, a nie konkretny kanał, mówimy o tym.
Nie porządkujemy niczyjego cierpienia według rangi. Naszym przedmiotem jest manipulacja i ten, kto ją prowadzi — nigdy werdykt o tym, jak bardzo liczyło się prawdziwe wydarzenie i dla kogo.
Źródła
Pełny rejestr źródeł tego fokusa, każdy wpis z datowaną podstawą — źródła — Izrael. Jak je dobieramy i co oznaczają poziomy T1–T3 — weryfikacja źródeł.